Τι να κάνετε για να κληρονομήσετε στην Ελλάδα

Δεν ζείτε στην Ελλάδα και πληροφορείστε ότι δικαιούστε κληρονομιά στη χώρα. Ποια βήματα πρέπει να κάνετε για να διεκδικήσετε το μερίδιό σας;

Το πρώτο που πρέπει να γίνει είναι να συμβουλευτείτε δικηγόρο στην Ελλάδα, ώστε να ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας και τον τρόπο άσκησής τους. Θα μάθετε αν κληρονομείτε το σύνολο της περιουσίας ή μερίδιο, καθώς και ποιες πληροφορίες και ποια έγγραφα χρειάζονται από εσάς, ώστε το μερίδιο που σας αναλογεί να περιέλθει στην κυριότητά σας.

Ο δικηγόρος θα σας ρωτήσει για τους εγγύτερους συγγενείς του θανόντος. Κατά το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο είναι κρίσιμο να διαπιστωθεί ποιοι είναι οι στενοί συγγενείς εξ αίματος, τα ονόματά τους (όνομα, επώνυμο, πατρώνυμο και μητρώνυμο, αν τα γνωρίζετε) και η ακριβής συγγένειά τους με τον θανόντα.

Άλλο σημαντικό ζήτημα είναι αν ο θανών άφησε διαθήκη. Αν υπάρχει, πρέπει να γνωρίζουμε αν συντάχθηκε στην Ελλάδα ή σε άλλη χώρα, καθώς και αν έχει κατατεθεί σε συμβολαιογράφο ή δικηγόρο ή αν πρόκειται για ιδιόγραφη διαθήκη που φυλάσσει συγγενής ή φίλος ή που βρέθηκε απλώς στο σπίτι του θανόντος ή αλλού.

Αν υπάρχει διαθήκη, κατά κανόνα πρέπει να δημοσιευθεί και να κηρυχθεί κυρία. Αν συντάχθηκε εκτός Ελλάδας, πρέπει πρώτα να δημοσιευθεί στη χώρα σύνταξης και στη συνέχεια και στην Ελλάδα.

Αν δεν υπάρχει διαθήκη, επέρχεται εξ αδιαθέτου διαδοχή και εργαζόμαστε με τους εγγύτερους συγγενείς. Ανάλογα με το αν ο θανών είχε την ελληνική ιθαγένεια, διαπιστώνουμε ποιοι είναι οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι.

Ο κληρονόμος πρέπει επίσης να γνωρίζει πού απεβίωσε ο θανών, ώστε να λάβουμε τη ληξιαρχική πράξη θανάτου. Αν δεν το γνωρίζει, θα βοηθήσει ο δικηγόρος.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν ο αριθμός και το είδος των περιουσιακών στοιχείων, ο τόπος όπου βρίσκονται και αν ο κληρονόμος διαθέτει τίτλους ακινήτων ή άλλες πληροφορίες, όπως αριθμούς τραπεζικών λογαριασμών.

Αν ο κληρονόμος δεν έχει πολλές πληροφορίες, ο δικηγόρος θα αναζητήσει την περιουσία, αλλά ο κληρονόμος πρέπει να δώσει τουλάχιστον κάποιες ενδείξεις, ιδίως για την περιοχή ή τις περιοχές της Ελλάδας όπου μπορεί να βρίσκονται περιουσιακά στοιχεία. Αν γνωρίζουμε πού βρίσκονται τα ακίνητα, ακόμη και χωρίς τίτλους, όλα μπορούν να εντοπιστούν στο τοπικό Υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολόγιο, αρκεί να γνωρίζουμε το όνομα, το επώνυμο και κατά προτίμηση το πατρώνυμο του θανόντος. Όλες οι νομικές και εμπορικές πράξεις στην Ελλάδα αναγράφουν όχι μόνο το ονοματεπώνυμο αλλά και τα ονόματα των γονέων των συμβαλλομένων.

Μερικές φορές ο έλεγχος τίτλων πρέπει να γίνει όχι στο όνομα του θανόντος αλλά στο όνομα των γονέων του ή ακόμη θείων ή άλλων συγγενών, όταν η κυριότητα δεν είχε περιέλθει επίσημα στον θανόντα. Τότε έχουμε διπλή ή και τριπλή κληρονομική διαδοχή, για παράδειγμα από τη γιαγιά στον γιο της (τον θανόντα) και στη συνέχεια στη σύζυγο και τα παιδιά του, που είναι οι σημερινοί κληρονόμοι.

Κατά το ελληνικό δίκαιο, εκτός από τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, η οποία, αν δεν εκδόθηκε στην Ελλάδα, λαμβάνεται από τη χώρα έκδοσης, μεταφράζεται και καταχωρίζεται στην Ελλάδα, πρέπει να εκδοθεί από ελληνικό Δήμο και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών. Αυτό εκδίδεται μόνο αν ο θανών είχε την ελληνική ιθαγένεια και γνωρίζουμε πού ήταν εγγεγραμμένος. Το ίδιο ισχύει και αν είχε παράλληλα και άλλη ιθαγένεια.

Για την έκδοση του πιστοποιητικού εγγυτέρων συγγενών απαιτείται ένορκη βεβαίωση δύο μαρτύρων για τα ονόματα των στενών συγγενών. Ένας από τους μάρτυρες μπορεί να είναι κληρονόμος.

Αν ο θανών δεν ήταν Έλληνας πολίτης, απαιτείται γνωμοδότηση δικηγόρου ή νομικού της χώρας της ιθαγένειάς του για το κληρονομικό δίκαιο της χώρας αυτής, ιδίως αν δεν υπάρχει διαθήκη.

Αφού προσδιοριστούν το είδος και ο αριθμός των περιουσιακών στοιχείων, οι εγγύτεροι συγγενείς και τα κληρονομικά μερίδια, ο δικηγόρος συντάσσει τη δήλωση φόρου κληρονομίας, εκτός αν ο θάνατος επήλθε πριν από το 1995, οπότε οι κληρονόμοι δεν καταβάλλουν καθόλου φόρο κληρονομίας, ανεξάρτητα από την αξία της περιουσίας.

Τέλος, οι κληρονόμοι, αυτοπροσώπως ή μέσω του δικηγόρου τους, υπογράφουν την πράξη αποδοχής κληρονομιάς ενώπιον συμβολαιογράφου, η οποία στη συνέχεια μεταγράφεται στο τοπικό Υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολόγιο, ώστε τα ακίνητα να περιέλθουν στην κυριότητά τους. Αν οι κληρονόμοι δεν μπορούν να παραμείνουν στην Ελλάδα για τις εβδομάδες ή τους μήνες που απαιτούνται, υπογράφουν πληρεξούσιο με το οποίο εξουσιοδοτούν τον δικηγόρο τους να υπογράψει τα πάντα σαν να ήταν παρόντες.

Αν η κληρονομιά περιλαμβάνει τραπεζικούς λογαριασμούς, αντί για συμβολαιογραφική πράξη οι κληρονόμοι ενδέχεται να χρειαστούν δικαστική απόφαση, το κληρονομητήριο, ώστε η τράπεζα να τους αποδώσει τα υπόλοιπα των λογαριασμών.